2018 yılı Mayıs ayı… AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kürsüde. Gündeminde enflasyon var… “Enflasyonla mücadele konusunda yeni ve çok ciddi önlemleri seçimden hemen sonra yürürlüğe koyacağız. Enflasyon sorununu ülkemizin gündeminden çıkartmakta kararlıyız.” diyor. Bir yıl sonra… Yine konuşuyor; “İnşaallah enflasyonu 2020’de tek haneye indireceğiz.” Devam eden yıllarda da benzer onlarca açıklaması var… Bugün 15 Mayıs 2026… Merkez Bankası dün senenin ikinci Enflasyon Raporu’nu açıkladı. Tek haneli enflasyon hedefi 2027’den 2028’e ötelendi… Yine…
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2026 yılının ikinci Enflasyon Raporu’nda hem tahminlerini hem de ara hedeflerini kayda değer biçimde güncelledi. Raporda, değişimin/revizyonun baş sorumlusu ise yılın ilk raporunda henüz gündemde olmayan ABD/İsrail-İran savaşı gösteriliyor.
İlk raporda 2026 yıl sonu enflasyonu için yüzde 15 ile 21 aralığı öngörülüyor, ara hedef ise yüzde 16 olarak korunuyordu. Dün açıklanan ikinci raporda bu tablo dramatik denilecek biçimde değişti. Tahmin aralığı tamamen terk edildi, tek nokta tahmin olarak yüzde 26 açıklandı ve ara hedef yüzde 24’e yükseltildi.
Ara hedefte 8 puanlık artış, ‘muazzam’ bir sapma… Raporda bu sapmanın sebebine değinilmiyor ama iki temel sebebi var gibi görünüyor. Öncelikle ilk rapordaki ara hedef zaten gerçekçi değildi. Rapor açıklandığında bu eleştiri yapılmıştı. İkincisi ise raporda da yer aldığı üzere İran savaşı…
Peki yeni hedefler tutabilir mi? Ekonomistlere göre çok zor hatta imkansız. Örneğin finansal piyasalar uzmanı İris Cibre, konuyla ilgili sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Yıl sonu yüzde 24 enflasyon hedefine ulaşmak için ortalama yüzde 0,99 aylık enflasyon gerekiyor. Kendi çizdiği patikaya göre, Mayıs ayı yüzde 1,5 ve Haziran yüzde 1,38 üzeri gelmemeli. Bu ayda da akaryakıt etkileri olacak. Tutmayacağı kesin bir hedef daha…” diyor.
Benzer görüşleri dile getiren çok sayıda ekonomist var. En iyimser tahminler 2026’nın yüzde 30-32 bandında olacağı yönünde… Her şeye rağmen MB’nin ‘inandırıcılık’ bakımından hedefleri ciddi oranda revize etmesi olumlu bulunuyor. Zira tahminler ve hedefler piyasa tahminlerine yaklaştı…
2027 için hedef yüzde 9’dan yüzde 15’e çekildi!
Orta vadeli tabloda da kayda değer bir öteleme göze çarpıyor. İlk raporda 2027 yıl sonunda yüzde 9 ile tek haneli seviyelere inmesi hedeflenen enflasyon, ikinci raporda bu hedefe ancak 2028’de ulaşabileceği öngörüsüyle revize edildi. Bir başka deyişle TCMB, tek haneli enflasyon hedefini bir tam yıl ötelemiş oldu. Bu tablo, jeopolitik şokun yalnızca 2026’nın enflasyon görünümünü değil, orta vadeli dezenflasyon programının tüm takvimini sarstığının somut bir göstergesi.
Hedeflerin revizyonunun üç temel gerekçesi var.
Birincisi ve en belirleyicisi enerji fiyatları: Savaşın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısıyla ham petrol fiyatı varsayımı, 60,9 dolardan 89,4 dolara fırladı; ithalat fiyatları varsayımı da yüzde 2,0 artıştan yüzde 6,3 artışa revize edildi.
İkincisi gıda enflasyonu: Hem arz koşulları hem de jeopolitik belirsizliklerin tarımsal emtialara yansımasıyla 2026 yıl sonu gıda enflasyonu varsayımı yüzde 19’dan yüzde 26,3’e sıçradı.
Üçüncüsü ise küresel talep: Savaşın gölgesinde Türkiye’nin ihracat ortaklarının büyüme beklentisi aşağı çekildi; 2026 dış talep görünümü belirgin şekilde zayıfladı.
İkinci raporda, birinci rapora kıyasla “daha uzun süre daha sıkı duruş” ifadesi öne çıktı. Merkez Bankası, arz şoklarının fiyatlama davranışlarına ikincil etkilerini sınırlamak adına bir hafta vadeli repo ihalelerine ara vererek fonlama maliyetini yüzde 40’ta sabitledi.
Kısacası TCMB, jeopolitik şokun ciddiyetini resmen tescil ederek hem hedeflerini hem yol haritasını yeniden çizdi. Önümüzdeki süreçte savaşın seyri ve enerji fiyatlarının gidişatı, dezenflasyon programının geleceğini belirleyecek en kritik iki değişken olma özelliğini koruyacak.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***