Malatya Yeşilyurt’taki İkizce’de depremzedeler, “afet konutu” diye teslim edilen TOKİ dairelerinin sözleşmede “sosyal konut” göründüğünü ve ödeme koşullarının buna göre işletildiğini söylüyor. Hak sahipleri, 20 yıl vadeli-faizsiz beklentisi yerine memur maaş katsayısına endeksli 10 yıl vadeli bir planla karşılaştıklarını; taksitlerin 22 bin liradan 31-32 bin liraya çıktığını anlatıyor. “700-800 bin lira ödedik ama borç 3,2 milyona çıktı” diyerek borcun ödedikçe azalmadığını, büyüdüğünü vurguluyorlar. Mahalleli, kamulaştırma yapılmadan el konulduğunu, geçim kaynaklarının da (ahır, kayısı bahçesi) kaybedildiğini belirterek yetkililerden çözüm istiyor.
6 Şubat depremlerinin ardından Malatya’nın Yeşilyurt ilçesine bağlı İkizce (Haçova) Mahallesi’nde yaşayan depremzedeler, TOKİ’den teslim aldıkları konutların ödeme koşullarına tepki gösteriyor. Birgün’ün haberine göre mahalleli, deprem sonrası evlerine, ahırlarına ve kayısı bahçelerine “kamulaştırma olmadan” el konulduğunu; şimdi ise “borç kıskacına” itildiklerini anlatıyor.
Hak sahipleri, kendilerine “afet konutu” koşulları beklentisi oluşturulduğunu; ancak imzalatılan sözleşmelerde dairelerin “sosyal konut” olarak geçtiğini öne sürüyor. Bu nedenle 20 yıl vadeli, faizsiz bir model yerine; memur maaş artışına endeksli, 10 yıl vadeli bir ödeme planıyla karşılaştıklarını banka ödeme planında gördüklerini söylüyorlar. “Borç ödedikçe azalacağına artıyor” şikâyeti haberin ana omurgasını oluşturuyor.
Mahalle sakinlerinin verdiği örnekler, taksitlerin hızlı yükseldiğini gösteriyor: Yüzde 10 peşinat ödediklerini, yaklaşık 10 aydır ödeme yaptıklarını; 22 bin TL civarında başlayan taksitlerin 31-32 bin TL bandına çıktığını aktarıyorlar. Bazı hak sahipleri, “700-800 bin TL ödedik ama borç 3,2 milyon TL oldu” diyerek, ödeme yaptıkça toplam borcun büyüdüğünü iddia ediyor.
Haberde görüşlerine yer verilen mahalle sakinlerinden Hüseyin Gemici, sadece konut değil, geçim kaynaklarını da kaybettiklerini vurguluyor: Ahırlar ve kayısı işletmeleriyle birlikte tapuların iptal edildiğini; hayvanların “yok pahasına” satılmak zorunda kalındığını; üretim imkânlarının ortadan kalktığını söylüyor. Gemici ayrıca yetkililerle yapılan görüşmelerin sonuç vermediğini, ağır tonajlı araçlar nedeniyle mahalle yollarının bozulduğunu ve su hatlarının patladığını belirtiyor.
CHP eski Malatya İl Başkanı Enver Kiraz, kendilerine biçilen bedelin 1 milyon 300 bin TL olduğunu, yüzde 10 peşinat sonrası 22 bin TL taksitle başladıklarını; Ocak ve Temmuz aylarında memur maaş katsayısına göre artışla taksitlerin 31 bin TL’ye çıktığını aktararak “Bunun adı sosyal konut; kaç hane düzenli ödeyebilir?” diye soruyor. İkizceliler, aynı depremi yaşamalarına rağmen neden farklı sözleşmelerle “bitmeyen borca” sokulduklarını savunarak çözüm talep ediyor.
TOKİ’nin sistemi nasıl işliyor?
TOKİ’nin birçok projesinde ödeme planı “sabit taksit” gibi işlemiyor; sözleşmede belirtilen şekilde kalan borç ve taksitler genellikle yılda iki kez (Ocak ve Temmuz) yeniden hesaplanıyor. Bu güncellemede çoğu projede son altı aylık memur maaş artış oranı esas alınıyor; oran ne kadar artarsa taksit ve kalan borç da o ölçüde yükseliyor. Bazı projelerde ise farklı endeksler (örneğin enflasyon göstergeleri) ya da “en düşük oran” gibi kurallar uygulanabiliyor; hangi kuralın geçerli olduğu sözleşmenin türüne göre değişiyor. Bu sistemde artışlar çoğunlukla kalan borç bakiyesi üzerinden yürüdüğü için, yüksek enflasyon ve yüksek zam dönemlerinde taksitler hızla büyüyebiliyor ve ödemeler yapılmasına rağmen borcun beklenenden yavaş azalması hatta bir süre “artıyor gibi” görünmesi şikâyetlere yol açabiliyor. Özetle TOKİ’nin modeli, bankalardaki sabit faizli kredi gibi değil; dönemsel endekslemeyle borç ve taksitlerin düzenli aralıklarla güncellendiği bir yapı.
Bitmeyen borç kabusunuz olmasın; sosyal konut projesi fırsat mı, tuzak mı?
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***