ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği için oluşturulması planlanan uluslararası misyona yönelik çağrısı birçok ülke tarafından açık veya diplomatik bir dille reddedildi.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaş ikinci haftayı geride bırakırken İran’ın küresel günlük petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması piyasaları derinden etkilemeye devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Financial Times’a verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için NATO müttefiklerinden destek beklediğini söylemişti. Destek verilmemesinin “NATO’nun geleceği açısından çok kötü olacağını” ifade eden Trump, ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı yardımı hatırlatarak Avrupa’dan karşılık beklediğini dile getirmişti.
Trump, ABD donanmasının tankerleri eskort etmeye başlayacağını duyurmuş, ancak daha sonra bu kararından vazgeçerek diğer ülkeleri bölgeye savaş gemisi göndermeye çağırmıştı. ABD hükümet uçağı Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamada ise Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve İngiltere’nin “katılabilecek ülkeler arasında” olduğunu söylemişti.
Müttefiklerden açık veya temkinli ret
Ancak ABD Başkanı’nın çağrısı, önerdiği ülkeler tarafından kısa sürede reddedildi.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ARD’ye yaptığı açıklamada, Berlin’in böyle bir göreve katılımını gerektiren “acil bir ihtiyaç” görmediğini söyledi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İngiltere’nin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için “müttefikleriyle bir plan üzerine çalıştığını, ancak geniş kapsamlı savaşa dahil olmayacağını” söyledi.
Starmer, ülkesinin bölgedeki mayınları aramak için insansız hava araçları kullanma olasılığını müttefikleriyle görüştüğünü açıkladı. Ancak İngiltere’nin “bir savaş gemisi gönderme ihtimalinin düşük olduğunu” da belirtti.
İspanya savunma ve dışişleri bakanları, İspanya’nın “ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı yasadışı bulduğu için” Hürmüz Boğazı’ndaki hiçbir askeri operasyona katılmayacağını açıkladı.
Savunma Bakanı Margarita Robles, “İspanya hiçbir geçici önlemi kabul etmeyecek, çünkü amaç savaşın sona ermesi ve bunun hemen gerçekleşmesi olmalı” dedi.
Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi, İran’daki mevcut gerilim nedeniyle Tokyo’nun deniz güvenliği misyonuna katılmayı değerlendirmediğini ifade etti. Başbakan Sanae Takaici ise ülkenin hukuk sistemi gereği denizaşırı askeri operasyonların “son derece zor” olduğunu vurguladı.
Avustralya Ulaştırma Bakanı Catherine King de Canberra’nın operasyona katılmayacağını belirterek, “Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyeceğiz” dedi.
Yunanistan hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis, Yunanistan’ın boğazda hiçbir askeri operasyona katılmayacağını söyledi. Sözcü, ülkesinin sadece Kızıldeniz’deki gemileri korumayı hedefleyen Avrupa Birliği’nin (AB) “Aspides” deniz misyonuna dahil olduğunu, bu misyonun da Kızıldeniz’i kapsadığını vurguladı.
İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de Trump’ın çağrısına temkinli bir yanıt verdi. Belçika’nın başkenti Brüksel’de gazetecilere konuşan Tajani, İtalya’nın Aspides’in güçlendirilmesini desteklediğini söyleyerek “Bu misyonların Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletilebileceğini düşünmüyorum” dedi.
Trump, Çin gezisini iptal edebilir
Trump, Çin’in operasyona katılmaması halinde Pekin’de Devlet Başkanı Şi Cinping ile planlanan görüşmenin ertelenebileceğini de söylemişti. ABD Başkanı, Hürmüz’den ekonomik fayda sağlayan ülkelerin güvenliğe katkı sunmasının “uygun olacağını” dile getirmişti. Trump’ın 31 Mart–2 Nisan tarihlerinde Çin’i ziyaret etmesi planlanıyor. Pekin yönetimi ziyareti henüz doğrulamadı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve LNG taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir nokta. İran’ın Şubat sonunda başlayan savaş sürecinde boğazı fiilen kapatması ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar petrol ve gaz fiyatlarını yükseltti.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***