ABDELLE AHMET MUMİN* | ANALİZ
Bir gazeteci ve bu konulara odaklanan bir araştırmacı olarak elimizdeki bilgilere göre burada iki temel çıkar söz konusudur. Birincisi, Somaliland’ın çıkarıdır. Somaliland, 30 yılı aşkın süredir bağımsız olan yeni bir ülkedir; uluslararası güçlerle ortaklık kurmak ve tanınma arayışındadır.
Somaliland yetkilileri her zaman uluslararası tanınma peşinde olmuştur; ister komşu ülkeler olan Etiyopya ve Kenya olsun, isterse diğer ülkeler olsun. İsrail, Somaliland’i tanıyan ilk ülke oldu.
Madalyonun diğer yüzünde ise İsrail’in çıkarları bulunmaktadır. Elimizdeki bilgilere göre İsrail’in Doğu Afrika’da, özellikle Afrika Boynuzu’nda ciddi çıkarları vardır. Somaliland, Bab el-Mendeb Boğazı gibi stratejik bir konumda yer almaktadır. Berbera Limanı, Aden Denizi boyunca uzun bir kıyı şeridine sahiptir.
Burası, dünya deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12 ila yüzde 15’inin geçtiği çok önemli bir bölgedir. İran destekli Husilerin bu kritik geçiş hattından geçen uluslararası gemileri tehdit ettiği yer burasıdır. İsrail de Husiler tarafından tehdit edilmiştir. Yemen’den Tel Aviv’e, İsrail’e atılan Husi füzelerini hatırlıyorsunuz. Bu, İsrail için defalarca bir tehdit olmuştur.
İsrail, dünyada hiçbir ülke tarafından tanınmayan ama son derece stratejik bir konumda bulunan Somaliland’i bu nedenle fark etti ve buraya yöneldi.
Peki ne arıyorlar?
Birincisi, güvenliktir. Güvenlik açısından, İsrail Husilerin İsrail’e ve dünyanın diğer bölgelerine yönelik saldırılarını engellemek için burada bir askeri üs kurabilir.
İkincisi, Somaliland’in stratejik konumudur. İsrail, burada askeri üs kuran ilk ülke olursa, Bab el-Mendeb Boğazı’ndaki hareketleri kontrol etme konusunda üstün bir güç elde eder. Bu, İsrail için stratejik bir siyasi ve güvenlik kazanımı olur.
Bu sadece İsrail için değil, aynı zamanda Batı için de önemlidir; çünkü bildiğimiz üzere İsrail Batı’nın, özellikle de Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin müttefikidir. Bu deniz geçidinin kontrolü onlar için son derece önemlidir.
İsrail, Somaliland’ın su altyapısına yatırım yapacak. Somaliland, kuraklık ve Somali ile Somaliland’da tekrar eden insani krizler nedeniyle ciddi bir su sıkıntısıyla karşı karşıya. Başkent Hargeisa, halka ve topluma yeterli su sağlanamaması nedeniyle sürekli su kesintileri yaşıyor.
İsrail, dünyadaki en gelişmiş su tedarik sistemlerinden birini geliştirmiştir ve bu konuda uzmanlığa sahiptir. İsrail, bu uzmanlık aracılığıyla Somaliland’in bir su stratejisi geliştirmesine destek olacağını ve su arzını iyileştirerek halkını beslemesine yardımcı olacağını taahhüt etti. Ayrıca Somalili uzmanların İsrail’e davet edilerek orada eğitileceğini de açıkladılar. Bu, iş birliğinin ilk ayağıdır.
İkinci olarak, İsrail son dönemde Somalilandlı, özellikle kalp hastalıkları gibi kritik sağlık sorunları olan çocukları tedavi etmektedir. Bu çocuklar İsrail’de hayat kurtarıcı ameliyatlar geçirmiştir. Bugüne kadar 49 çocuk İsrail hastanelerinde tedavi edilmiş ve ardından Somaliland’a geri gönderilmiştir.
Somaliland yaklaşık 6 milyon nüfusa sahiptir ve ciddi bir sağlık kriziyle karşı karşıyadır. Somali’deki sağlık altyapısı çok zayıftır, su altyapısı çok yetersizdir ve ülkede ciddi bir insani kriz vardır. Bu nedenle müdahale edecek, yardım edecek ve destek olmaya istekli bir ortağa ihtiyaç vardı. Bu da işbirliğinin bir başka boyutudur.
Bir diğer konu ise, açıklamaya göre, İsrail’in Somaliland’ın güvenliğini geliştirmesine ve güçlendirmesine destekleyecek olmasıdır. Somaliland’in karşı karşıya olduğu tehdit yalnızca Somali’den gelmemektedir; Yemen’deki Husilerden kaynaklanan güvenlik tehdidi de söz konusudur.
Somaliland, her yönden tehdit ve tehlikelerle çevrili, son derece stratejik bir konumda yaşamaktadır. Bu nedenle güvenlik stratejisini geliştirmeye ve güvenliğini güçlendirmeye ihtiyaç duymaktadır.
Bunlara ek olarak tarım sektörü de işbirliği alanları arasındadır. İsrail tarım alanında da büyük bir uzmanlığa sahiptir. Somaliland’in geniş tarım alanları vardır ancak bu alanlar yeterince gelişmemiştir. Bu nedenle İsrail’in sağlayacağı eğitim ve uzmanlığa ihtiyaç duyulmaktadır.
Genel olarak bakıldığında, bunun her iki taraf için de iyi bir anlaşma olduğunu düşünüyorum. İsrail, güvenlik stratejisi ve güvenlik ortaklığı açısından fayda sağlayacaktır; Aden Körfezi’ne yakın olacak ve birçok şeyi kontrol etme konusunda üstün bir konum elde edecektir. Somaliland ise dünyaya açılacaktır. İlk kez insanlar Somaliland pasaportuyla vize alabilecek ve İsrail’e seyahat edebilecektir.
Somaliland’ın tanınması nedeniyle bölgede büyük çaplı çatışmalar ya da ciddi güvenlik tehditleri yaşanmasını beklemiyorum. Özellikle de Türkiye, İran ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, Somaliland’ın stratejik konumu nedeniyle Somaliland’a saldırıda bulunamazlar.
Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık, Suudi Arabistan’ın, Türkiye’nin ya da diğer ülkelerin Somaliland’a karşı bir işgal ya da askeri müdahalede bulunmasına izin vermeyecektir.
*Somalili gazeteci… Bu yazı TR724 için kaleme alınmıştır.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***